Dialog w branży mleczarskiej

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Drukuj PDF

Czy przy zatrudnianiu osoby na umowę zlecenie pracodawca ma obowiązek skierować ją na  wstępne  badania lekarskie? Czy taki  pracodawca zobowiązany jest podpisać umowę z jednostką medycyny pracy? Czy każdorazowy wybór lekarza medycyny pracy jest dowolny?

W odpowiedzi na Pana pytania należy wskazać, że:

O tym, czy skierować zleceniobiorcę na badania lekarskie, decyduje pracodawca, w zależności od rodzaju pracy, którą zleceniobiorca ma wykonywać. Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2 kodeksu pracy, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, na własny rachunek działalność gospodarczą (art. 304 §  1 kp).

Obowiązkiem zleceniodawcy jest zatem zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków podczas świadczenia usług przez zleceniobiorcę.

Natomiast osoby fizyczne, wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (a zatem także zleceniobiorcy) oraz osoby prowadzące w zakładzie działalność gospodarczą mają obowiązek poddawania się wstępnym, okresowym, kontrolnym i innym zaleconym badaniom lekarskim, w zakresie określonym przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę. (art. 304 1 kodeksu pracy). Oznacza to, iż to pracodawca decyduje, czy skieruje zleceniobiorcę na badania lekarskie, czy też nie. Potwierdziła to Państwowa Inspekcja Pracy w stanowisku Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z lipca 2007 r. (nr GNP/426/4560-364/07/PE).

Główny Inspektorat Pracy uważa, że wszystko zależy od rodzaju pracy. „Jeżeli zagrożenia związane z warunkami pracy lub jej przebiegiem są na tyle duże, że nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne z odpowiednim stanem zdrowia i przeszkoleniem bhp, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę, może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilną (będącą podstawą wykonywania pracy np. przez samozatrudniającego się), aby poddała się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp.

Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo. Jeśli pomimo braku wyraźnego nakazu przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp oraz kierowania na badania lekarskie, rodzaj wykonywanej pracy i stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy wskazywał na celowość dopuszczania do pracy wyłącznie osób cieszących się odpowiednim stanem zdrowia i przeszkolonych w zakresie bhp, pracodawca może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu bhp (wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 1974 r., II CR 493/74; podobnie: A. Kolosa, „Praca i Zabezpieczenia Społeczne", 1999/3/45).

Koszty badań i szkoleń bhp zleceniobiorców

Kwestie związane z przeprowadzaniem badań lekarskich zleceniobiorców warto przesądzić w umowie zlecenia. Przepisy Kodeksu pracy nie wskazują, by koszty badań osób niebędących pracownikami ponosił zleceniodawca. Dlatego w umowie zlecenia warto określić również to, która ze stron ponosi koszty tych badań. Jeśli jednak kwestia ta nie zostałaby uregulowana w umowie zlecenia, to należałoby przyjąć, że skoro obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków podczas świadczenia usług przez zleceniobiorcę, to koszt tych badań powinien jednak ponieść zleceniodawca.

Pracodawca nie ma obowiązku podpisywać umowy z jednostką medycyny pracy. Zatem, jeżeli korzysta z usług konkretnej jednostki medycznej, zleceniobiorca może wykonać zlecone badania lekarskie u każdego lekarza medycyny pracy.

Odpowiedzi udzieliła: Anna Durka, Radca prawny