Dialog w branży mleczarskiej

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Drukuj PDF

Poszanowanie godności – prawo a nie przywilej

Godność to wartość człowieka. Jest ona wrodzona i niezbywalna i przysługuje każdemu tylko z tej racji, że jest człowiekiem i to niezależnie od tego - jakim. Godność człowieka wyraża się między innymi w jego poczuciu własnej wartości. Jest to wartość, która podlega bezwzględnej ochronie, co oznacza, że każdy ma obowiązek poszanowania godności drugiego człowieka.

Godność to tak istotna wartość, że o jej istnieniu i niezbywalności czytamy nawet w Konstytucji. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie może być ograniczona i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

O skutkach naruszenia godności traktują przepisy wielu ustaw, m.in. Kodeksu cywilnego czy Kodeksu karnego. Również akty prawa międzynarodowego zawierają przepisy dotyczące poszanowania ludzkiej godności. Zarówno w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, jak i w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej czytamy, że uznaje się istnienie godności ludzkiej, co oznacza, że musi być ona szanowana i chroniona.

Przepis dotyczący poszanowania godności zawiera też Kodeks pracy. Zgodnie z treścią przepisu art. 111 pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika. Godność, o której mowa w Kodeksie pracy nie jest odrębną kategorią pojęciową właściwą prawu pracy. Pracodawcy nie wolno naruszać godności przysługującej pracownikowi jako jednostce ludzkiej.

Pracodawca narusza godność pracownika wtedy, gdy traktuje jego siłę roboczą jako swoisty towar i wyzyskuje go do swych celów lub podejmuje za pracownika decyzje w sprawach należących do sfery osobistego życia każdego człowieka, wyszydza jego przekonania i praktyki religijne. Zamachem na godność pracownika jest też m.in. ujawnianie przez pracodawcę intymnych okoliczności życia pracownika czy zdradzanie innej osobistej tajemnicy.

Trzeba jednak pamiętać, że pracodawca ma prawo wypowiadać krytyczne uwagi co do kwalifikacji zawodowych kandydata na pracownika czy zwracać uwagę na popełniane przez pracownika błędy. Opinia pracodawcy powinna jednak mieścić się w ramach rzeczowej potrzeby.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że takie same zasady obowiązują na linii pracownik – pracodawca, co oznacza że również pracodawcy należy się poszanowanie jego godności. Poszanowanie godności jest bowiem prawem, którego ochrona wypływa z licznych aktów prawnych a nie wyłącznie nakazem zachowania zgodnego z zasadami współżycia społecznego.

Opracowała: Anna Durka, radca prawny